Friday, January 31, 2014

Politics not quite all in the family
Fri, 31 January 2014

Kem Sokhon, the brother of Cambodia National Rescue Party deputy president Kem Sokha, is continuing to progress through government ranks.
Sokhon – who has been openly critical of his brother’s policies since defecting from the opposition – told the Post yesterday he is now an adviser to senior government officials and has also been appointed to the position of undersecretary of state at the Ministry of Commerce.
The younger brother of Sokha, Sokhon previously held a senior role at the Ministry of Interior, where he was a two-star general.
“Changing [work] is normal,” he said, adding that he did not expect his two new roles to clash. “It is no big deal for me. I’m just trying to help the nation. I have to make it better.”
Ministry of Commerce spokesman Ken Ratha confirmed Sokhon’s appointment to the position of undersecretary of state at the ministry.
However, he declined to give details of the new role, adding only that it had begun last month.
Sokhon was a member of the Human Rights Party, which merged with the Sam Rainsy Party to form the CNRP in 2012. After an unsuccessful bid at gaining a seat in the National Assembly at the 2008 election, Sokhon announced months after the ballot that he was defecting to the ruling Cambodian People’s Party, of which he had previously been a member.
In the lead-up to last year’s election, Sokhon’s public profile increased when he began campaigning actively against Sokha and the CNRP’s policy promises to increase salaries and introduce welfare payments, saying they were based on lies.
“If I were in the opposition party, I could be a lawmaker,” Sokhon said in a pre-election speech. “But we must think of the national interest. How can I make $2,000 per month as a lawmaker and speak lies when grandmothers and grandfathers have nothing?”
Sokhon has spoken out personally against Sokha, saying “I am his brother, but even I cannot stay with him”, while the CPP has enjoyed pointing out the division in the Kem family.
“[T]he question we need to ask is, Why is Kem Sokhon not supporting his older brother?” Prime Minister Hun Sen said during a speech last May.
Contacted yesterday, Sokha said he was not interested in his brother’s recent promotion or his climb up the CPP’s ladder.
“I don’t care about it at all,” he said. “Everybody knows this – so there is nothing to say about it. I have no interest.”
CNRP spokesman Yem Ponharith said Sokhon’s ascension through government ranks was an example of the “political tactics” the CPP used and its policy since 1993 of luring opposition members.
“We trust officials and leaders of the Cambodia National Rescue Party not to betray our ideals,” he said.
The CPP and CNRP remain in political deadlock after the opposition boycotted the opening of the National Assembly in September, claiming vote-rigging at last July’s national election. Official results awarded the CPP victory at the ballot boxes, 68 seats to 55.


Contact author: Meas Sokchea

Appeal for Conference on Cambodia

News 31-01-2014

Radio Free Asia



ដោយ ជិន ជេដ្ឋា 2014-01-29

ប្រជាពលរដ្ឋ​ភូមិ​ឡពាង ឃុំ​តាជេស ស្រុក​កំពង់ត្រឡាច ខេត្ត​កំពង់ឆ្នាំង កាន់​តែ​មាន​ជីវភាព​ក្រ​លំបាក បន្ទាប់​ពី​មាន​ទំនាស់​ដីធ្លី​ជា​មួយ​នឹង​ក្រុមហ៊ុន ខេ.ឌី.ស៊ី (KDC) របស់​ជំទាវ ជា ខេង។ ប្រជាពលរដ្ឋ​ចំនួន ១៤​គ្រួសារ ក្នុង​ចំណោម ៥២​គ្រួសារ ដែល​មាន​ទំនាស់​ដីធ្លី​ដ៏​រ៉ាំរ៉ៃ​នេះ បាន​អះអាង​ថា ពួក​គាត់​កំពុង​តែ​ប្រឈម​នឹង​ការ​ដាច់​បាយ និង​បញ្ហា​ជីវភាព​ធ្ងន់ធ្ងរ។

ស្ដាប់ ឬ ទាញ​យក​សំឡេងស្តាប់សំឡេង ថតសំឡេង

អ្នក​ភូមិ​ឡពាង ដែល​មាន​វិបត្តិ​ដីធ្លី​អស់​រយៈពេល​ជាង ១០​ឆ្នាំ ជា​មួយ​នឹង​ក្រុមហ៊ុន ខេ.ឌី.ស៊ី កំពុង​ស្រែក​រក​ជំនួយ​សប្បុរសធម៌ និង​សុំ​កិច្ច​អន្តរាគមន៍​ពី​រាជ​រដ្ឋាភិបាល ឬ​អាជ្ញាធរ​ពាក់ព័ន្ធ ឲ្យ​ជួយ​ដោះស្រាយ​បញ្ចប់​បញ្ហា ខណៈ​ដែល​ជីវភាព​របស់​ពួក​គាត់​កាន់​តែ​ធ្លាក់​ដុនដាប​ខ្លាំង។
ប្រជាពលរដ្ឋ​ម្នាក់ អ្នកស្រី ឈិត ខន មាន​ប្រសាសន៍​ថា ដី​ស្រែ​ចម្ការ គឺ​ជា​ឆ្នាំង​បាយ និង​ជា​អាយុ​ជីវិត​របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ។ អ្នកស្រី​បន្ត​ថា សព្វថ្ងៃ​អ្នក​ភូមិ​ដែល​មាន​ទំនាស់​ដីធ្លី​ជា​មួយ​នឹង​ក្រុមហ៊ុន ភាគ​ច្រើន​បាន​ចាប់​យក​មុខ​របរ​មិន​ពិត​ប្រាកដ ដូច​ជា ដើរ​ស៊ី​ឈ្នួល​ច្រូត​ស្រូវ​គេ កាប់​គាស់​គល់ ឬ​ដី និង​ដេរ​ស្លឹក​កណ្ដប​លក់​ជា​ដើម ដើម្បី​យក​ប្រាក់​មក​ទិញ​អង្ករ​ហូប​ប្រចាំ​ថ្ងៃ៖ «ទាល់​តែ​យើង​ទៅ​ធ្វើ​ខ្ញុំ​គេ មួយ​ថ្ងៃ​បាន​ហូប​ទៅ ខ្ញុំ​អត់​ចង់​អ៊ីចឹង​ទេ ខ្ញុំ​ចង់​បាន​ហូប​ដូច​ខ្ញុំ​ពី​ដើម។ ចា៎! ទោះ​បី​ពី​ដើម​ខ្ញុំ​ខ្វះ​ខាត​ក៏​អត់​ដល់​ប៉ុណ្ណឹង​ដែរ ខ្ញុំ​ខ្វះ​ខាត​តិចតួច តែ​នេះ​ខ្វះ​ខាត​១​ខែ​ទល់​មួយ​ខែ​ហើយ។ រាល់​ថ្ងៃ​ខ្ញុំ​ចង់​តែ​បាន​ដី​ខ្ញុំ​មក​វិញ​ទេ អ៊ីចឹង​បាន​ខ្ញុំ​អំពាវនាវ​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល គ្រប់​អង្គការ ដើម្បី​ជួយ​ប្រជាជន ខ្ញុំ​សុំ​បាន​តែ​ដី​វិញ​ចុះ ព្រោះ​អី​ពិបាក​ណាស់​រាល់​ថ្ងៃ»
ក្រុម​អ្នក​ភូមិ​បញ្ជាក់​ថា បន្ទាប់​ពី​បាត់​បង់​ដី​សម្រាប់​បង្កបង្កើនផល មាន​ប្រជាពលរដ្ឋ​ជា​ច្រើន​នាក់​ទទួល​រង​នូវ​ការ​រើសអើង និង​ស្គាល់​តែ​ភាព​ឈឺចាប់ ដូច​ជា ការងារ​រោងចក្រ និង​ការងារ​គ្រាន់​បើ​មួយ​ចំនួន​ទៀត មិន​ត្រូវ​បាន​គេ​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ចូល​ធ្វើ​ឡើយ ប្រសិន​បើ​គេ​ដឹង​ថា​អ្នក​នោះ គឺ​ជា​អ្នក​ភូមិ​ឡពាង។
ទាក់ទង​នឹង​បញ្ហា​នេះ អភិបាល​ស្រុក​កំពង់ត្រឡាច លោក ហ៊ុល ចាន់ថូ មាន​ប្រសាសន៍​ថា រហូត​មក​ដល់​ពេល​នេះ ខាង​លោក​នៅ​មិន​ទាន់​បាន​ឮ​ពី​បញ្ហា​ជីវភាព ឬ​ភាព​បន្ទាន់​ណា​មួយ​របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ​ឡើយ ហើយ​ប្រសិន​បើ​មាន​ករណី​ដូច​ការ​លើក​ឡើង​មែន​នោះ ខាង​អាជ្ញាធរ​ស្រុក ឬ​ឃុំ នឹង​បញ្ចេញ​ថវិកា​របស់​ខ្លួន​សម្រាប់​ជួយ​ដល់​ពួក​គាត់។ ចំណែក​បញ្ហា​ដីធ្លី អាជ្ញាធរ​បាន​ជំរុញ​ឲ្យ​ភាគី​ក្រុមហ៊ុន និង​ប្រជាពលរដ្ឋ ជួប​ពិភាក្សា​គ្នា​រក​ដំណោះស្រាយ ហើយ​លទ្ធផល​ទទួល​បាន​កម្រិត​ណា​នោះ ខាង​លោក​នៅ​មិន​ទាន់​ដឹង​ច្បាស់​នៅ​ឡើយ ដោយ​រង់ចាំ​ព័ត៌មាន​បន្ថែម​ពី​ខាង​អាជ្ញាធរ​ឃុំ៖ «កន្លង​ទៅ​នេះ កាកបាទ​ក្រហម បាន​ជួយ​ដល់​ទៅ ៣៤៥​គ្រួសារ មក​ពី​ឃុំ​៤។ ឃុំ​តាជេស ហ្នឹង មាន​តើ ប៉ុន្តែ​ខ្ញុំ​អត់​ដឹង​ថា តើ​ការ​បែង​ចែក​ហ្នឹង​យ៉ាង​ម៉េច​ណា ព្រោះ​អី​ខ្ញុំ​គ្រាន់​តែ​ក្ដាប់​ចំនួន​រួម​របស់​ឃុំ​មួយៗ»
វិទ្យុ​អាស៊ីសេរី មិន​អាច​ទាក់ទង​មេ​ឃុំ​តាជេស លោក សួស ស៊ីផៃ និង​តំណាង​ភាគី​ក្រុមហ៊ុន ខេ.ឌី.ស៊ី ដើម្បី​ជម្រាប​សួរ​អំពី​ដំណើរ​ការ​នៃ​កិច្ច​ពិភាក្សា​រក​ដំណោះស្រាយ​ជុំវិញ​បញ្ហា​នេះ​បាន​ទេ នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២៩ ខែ​មករា។

មន្ត្រី​សម្រប​សម្រួល​សមាគម​អាដហុក (Adhoc) ប្រចាំ​ខេត្ត​កំពង់ឆ្នាំង លោក សំ ច័ន្ចគា ថ្លែង​ថា ដើម្បី​រំដោះ​អ្នក​ភូមិ​ឡពាង ឲ្យ​រួច​ផុត​ពី​ភាព​ក្រីក្រ​បាន លុះត្រា​តែ​រាជ​រដ្ឋាភិបាល​ជំរុញ​ឲ្យ​មាន​ការ​ដោះស្រាយ​បញ្ចប់​នូវ​វិបត្តិ​ដីធ្លី​ពួក​គាត់​ឲ្យ​បាន​ឆាប់។ ក្រៅ​ពី​នេះ រាជ​រដ្ឋាភិបាល​គួរ​តែ​ពិចារណា និង​ផ្ដល់​ដី​សម្បទាន​សង្គម​កិច្ច​បន្ថែម​ទៀត​ដល់​ប្រជាពលរដ្ឋ​រងគ្រោះ​ទាំង​នោះ ដើម្បី​រស់​នៅ និង​បង្កបង្កើនផល៕

Learn in Art, Art Disruption and Business

January 27, 2014 at 1:20PM

How My Art Brought The Cambodian Worker Struggle to Times Square

On Friday Jan 17, in the shadow of giant retailer H&M’s Times Square store, I wore a bloodstained shirt and surgical mask and began working behind a manual sewing machine for eight hours. It may have been easy to miss among the bright New York City lights and the blaring cab horns, but those who stopped to watch throughout the day saw that it was not cloth running through the machine, but US dollar bills.

In this performance “Less Than Three,” I chose to sew for the entire cold January day. As a Khmer-American artist, I did so in solidarity with striking garment workers in Cambodia who were forced back to their stations in fear of their lives by a brutal military police crackdown earlier this month.
By working in front of the dazzling high-tech store front, I wanted to remind consumers that we play a role in this violence. We too have blood on our hands. With numb fingers, I fed the bills back and forth through the machine, elaborately stitching together two and two-thirds dollars—the daily salary of the average garment worker in Cambodia. Fast fashion seduces consumer culture and disguises the fact that behind every stitch, is a hand, a face, a person.

The textile industry is by far Cambodia’s biggest export earner, bringing in over $5 billion in 2013 from corporations such as H&M, Gap and Walmart. This figure shows a 22 percent increase from 2012. The market is incredibly profitable and steadily on the rise, but most of the industry’s over 500,000 factory workers continue to live in poverty. When the workers began organizing against the imbalance last December, they were violently silenced.
Labor unrest intensified following the highly-disputed 2013 re-election of Prime Minister Hun Sen, whose opponent Sam Rainsy ran on a platform of widespread reform including a promise to double garment workers’ salary to $160 a month—considered a reasonable living wage by supporters.
Over 400 factories were forced to halt operations earlier this month when hundreds of thousands of workers joined a strike to demand the promised wage increase as well as better working conditions and protection of workers’ rights. On January 3, military police opened fire on demonstrators in the Cambodian capital Phnom Penh, killing at least four people and injuring dozens.
Locals report the continued presence of armed soldiers patrolling the streets and breaking up gatherings, and many workers are choosing to forfeit their last paychecks and flee the cities where they work.
Global corporations are gaining huge profits by providing consumers with cheap clothing, at the expense of workers' lives. Simultaneously, the Cambodian government does not hesitate to kill protesters, enforcing silence on the issue in order to maintain the status quo.
It is time for us to examine our priorities as American consumers. We know our clothes are made in sweatshops on the other side of the world. So is there anything we can do about it? Despite international protests, demonstrations, petitions, and boycotts, the industrial machine grinds on. The scale of the problem can seem overwhelming.
There are no easy solutions, but the first step is to engage with the grim reality: our constant demand for new cheap clothes has an unaffordable human cost.
In the age of two-click transactions and armchair charity, I choose to take direct action and engage in creative forms of dissent. I want to call for everyone, and especially other Khmer-Americans, to join in making our voices heard. Here, in America, we have the privilege to express our critical opinions without fear of persecution. I want to collaborate on street theater and art, DIY writing and publishing, and to open space for unpacking the Khmer-American experience.
A step in this direction is the upcoming Up Srei project, people-powered media focused on Khmer women, workers, and activists through a feminist and anti-capitalist lens. Will you join me in this important cause?
We're growing the community of people sharing creative solutions for living well and doing good, and want you to be a part of it. If you have an insight, experience, idea, or project you want to share with the GOOD Community and need more space to tell your story than posting a link on​ allows, email us at :

News 30-01-2014


ដោយ មនសិការខ្មែរ ថ្ងៃទី 30 January, 2014 ម៉ោង 19:52 | ព័ត៌មានជាតិ
តាម​ការ​ស្ទាបស្ទង់​មតិ​នៅ​គ្រប់​ទីកន្លែង​ទាំងអស់​បានបង្ហាញ​ថា​ប្រជារាស្ត្រ​ខ្មែរ​ត្រូវការ​ផ្លាស់ប្តូរនិង​ ចង់បាន​ការដឹកនាំ​តាមបែប​ប្រជាធិបតេយ្យ​យ៉ាងពិត​ប្រាកដ​មួយ សូម្បីតែ​សហគមន៍​អន្តរជាតិ ក៏​កំពុងតែ​ដាក់​គំនាប​លើ​អ្នកកាន់អំណាច​នៅ​ស្រុក​ខ្មែរ​ឲ្យ​យកចិត្តទុកដាក់​គិតគូរ កែទម្រង់​របៀប​ដឹកនាំ តាមបែប​ផ្តាច់ការ​ទៅជា​ការផ្តល់​សិទ្ធិសេរីភាព​ជូន​ប្រជាពលរដ្ឋ​ឲ្យ​បាន​ពេញលេញ និង​ត្រូវតែ​បញ្ឈប់​រាល់​ការប្រើប្រាស់​អំពើហិង្សា ការប្រើប្រាស់​គ្រាប់កាំភ្លើង​ពិត បាញ់ប្រហារ​ទៅលើ​ប្រជារាស្ត្រ​ស្លូតត្រង់​បណ្តាល​ឲ្យ​ស្លាប់ និង​រងរបួស ដែលជា​អំពើ​សាហាវឃោរឃៅ​មិនអាច​ទទួល យក​បានទេ​។ ហើយ​គេ​រំពឹងទុក​ថា ក្រោយពេល​ក្រុមប្រឹក្សា​សិទ្ធិមនុស្ស អង្គការសហប្រជាជាតិ​ចេញផ្សាយ​របាយការណ៍​ទាក់ទិន​កំណត់ហេតុ​វាយតម្លៃ​ពី​ស្ថានភាព​សិទ្ធិមនុស្ស​នៅ​កម្ពុជាអំឡុង ​កិច្ចប្រជុំ​កាលពី​ថ្ងៃទី​២៨ ខែមករា ច្បាស់​ណាស់​ដែលថា​សហគម​ន៍​អន្តរជាតិ​នឹងដាក់​ទណ្ឌកម្ម ឬ​ប្រើ​វិធានការ​ផ្សេងៗ ដាក់​សម្ពាធ​ឲ្យ​អ្នកកាន់អំណាច​នៅ​ស្រុក​ខ្មែរ កែទម្រង់​របៀបរបប​ដឹកនាំ​បញ្ឈប់​ការ​ធ្វើបាប​រាស្ត្រ​ខ្លួនឯង​តទៅទៀត​។​
​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ទូទៅ​បានបង្ហាញ​នូវ​សុ​ឆន្ទៈ​របស់ខ្លួន​ក្នុងការ​បោះឆ្នោត ដើម្បី​ផ្លាស់ប្តូរ​តាំងពី​ថ្ងៃ ទី​២៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំមុន​មក​ម៉្លេះ តែ​ជា​អកុសល​សន្លឹកឆ្នោត​រប​ស់​ពួកគាត់​ត្រូវបាន​លួច​បន្លំ ធ្វើ​ឲ្យ​ការផ្លាស់ប្តូរ​ជួប​ឧបសគ្គ ទើប​ប្រជាពលរដ្ឋ​ជា​ម្ចាស់ឆ្នោត​បាននាំគ្នា​មក​ធ្វើបាតុកម្ម​តវ៉ា​យ៉ាង​ផុស​ផុល ទាមទារ​ឲ្យ​មានការ​បង្កើត​គណៈកម្មកា​រ​ឯករាជ្យ​ដើម្បី​ស៊ើបអង្កេត​ដោះស្រាយ​ភាពមិនប្រ​ក្រតីនៃ​ការលួចបន្លំ​សន្លឹកឆ្នោត ប៉ុន្តែ​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា ដែល​ចាញ់ឆ្នោត​យ៉ាង​អាម៉ាស់មុខ​មិនដែល​ហ៊ាន​បង្ហាញ​ការពិត​ទេ​។ ប្រជាពលរដ្ឋ​ក៏បាន​ទទូច​ឲ្យ​មានការ​រៀបចំ​បោះឆ្នោត​សាជាថ្មី​ឡើងវិញ ដោយមាន​ការចូលរួម​សង្កេតការណ៍​ធ្វើជា​អាជ្ញាកណ្តាល​ពី​អង្គការសហប្រជាជាតិ ប៉ុន្តែ​ក្រុម​អ្នក​ក្រាញ​អំណាច​នៅ​ស្រុក​ខ្មែរ​ក៏​គ្មាន​សេចក្តីក្លាហាន​ចូលរួម​បោះឆ្នោត​សាជាថ្មី​ឡើងវិញ ព្រោះតែ​ពួកគេ​ដឹងថា គ្មាន​ឱកាស​ណាមួយ​ដែល​អាច​យកឈ្នះ​លើ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ ដែល​មាន​ការគាំទ្រ​ពី​ប្រជាពលរដ្ឋ​នៅ​គ្រប់​ទីកន្លែង​នោះទេ ក៏​ចេះតែ​អូសបន្លាយ​ពេលវេលាក្រាញ​អំ ណាច​​និង​ប្រើ​យុទ្ធសាស្ត្រ​បិទទ្វារ​វាយ​ឆ្កែ ឬ​បន្លា​មុត​យក​បន្លា​ជួស ដោយ​បង្ក្រាប​យ៉ាង​ហិង្សា​ឃោរ​ឃៅ​ទៅលើ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ស្លូតត្រង់ ហើយ​ជា​ចុងក្រោយ​ក៏បាន​ដាក់​បម្រាម​មិន​ឲ្យ​មានការ​ជួបជុំ​តវ៉ា​ដោយ​សន្តិវិធី​។​
 ​ចាប់តាំងពី​ការ​វាយ​បំបែក​ទីលាន​ប្រជាធិបតេយ្យ ដោយ​ក្រុម​ជនបិទមុខ​អមដោយ​សមត្ថកិច្ច​ប្រ ដាប់អាវុធ​រាប់ពាន់នាក់ កាលពី​ថ្ងៃទី​០៤ ខែមករា ប្រជារាស្ត្រ​ខ្មែរ​ជាច្រើន បានបង្ហាញ​នូវ​ឆន្ទៈ​ពុះកញ្ជ្រោល​ចង់​ធ្វើបាតុកម្ម​ទ្រង់ទ្រាយ​ធំ​ឡើងវិញដើម្បី​ទាមទារ​យុត្តិធម៌ និង​ការបោះឆ្នោត​សាជា ថ្មី​ឡើងវិញ​។ អាច​បញ្ជាក់បាន​ថា វិធានការ​បង្ក្រាប​ដោយ​ហិង្សា​ពី​សំណាក់​សមត្ថកិច្ច​ប្រដាប់អាវុធ ក្រោម​បញ្ជា​របស់​គណបក្ស​ប្រជាជន​មិនអាច​បំបាក់ស្មារតី បំភិតបំភ័យ​ឲ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្លបខ្លាច​នោះទេ ពោលគឺ ការប្រើប្រាស់​ចុង​អាវុធ​មិនអាច​រារាំង​ការតស៊ូ​ដើម្បី​សិទ្ធិសេរីភាព​ឬក៏​បញ្ឈប់​មិន​ឲ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ធ្វើការ​តវ៉ា​នោះទេ​។ តាម​ទ្រឹស្តី​របស់​អ្នកដឹកនាំ​ដែល​ចូលចិត្ត​ប្រើ​អំពើហិង្សា​ធ្វើ​បាប​ប្រជារាស្ត្រ​ខ្លួនឯង ចាត់ទុក​ការប្រើ​កម្លាំងបាយ​ជា​ជម្រើស​មួយ​ដើម្បី​បំបាក់ស្មារតី​ប្រជាពល​រដ្ឋ​មិន​ឲ្យ​ក្រោកឈរឡើង​តវ៉ា ប៉ុន្តែ​ជម្រើស​បែបនេះ ក្លាយទៅ​ជា​មធ្យោបាយ​ដ៏​ងងឹត​ងងុល​បំផុត គ្មាន​ប្រសិទ្ធភាព​នោះទេ​។​
តាមពិត​លោក ហ៊ុន សែន បាន​អួតអាង​ពី​ការកែទម្រង់​ច្រើន​បែបយ៉ាង និង​រាប់​ឆ្នាំ​មកហើយ​ប៉ុន្តែ​នយោបាយ​កែទម្រង់​ដែល​គ្មាន​ការប្តេជ្ញាចិត្ត​ខ្វះ​ការទទួលខុសត្រូវ​បែបនេះ ទទួល​បរាជ័យ​យ៉ាង​ជូរចត់ ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋ​អស់ជំនឿ ដូចដែល​ក្រុមអ្នកវិភាគ​ជាច្រើន​បាន​លើកឡើងថា នៅពេល​ការប្តេជ្ញា​កែទម្រង់​មិន​ទទួលបាន​ជោគជ័យ ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋ​អស់ជំនឿ ហើយ​ក្នុងចំណោម​និស្សិត​បញ្ញវន្ត​និង​អ្នកតស៊ូ​ដើម្បី​សិទ្ធិសេរីភាព ងាក​មក​គាំទ្រ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​យ៉ាង​ភ្លូកទឹក ភ្លូកដី​។ គេ​មើលឃើញ​យ៉ាងច្បាស់​ថា នយោបាយ​ប្រជាភិថុតិ និង​ការប្តេជ្ញា​កែទម្រង់​តែ​លើ​បបូរមាត់ គ្មានអ្វី​កើតចេញ​ជា​សាច់​ការ គឺជា​មូល​ហេតុដែល​នាំ​ឲ្យ​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា ទទួល​បរាជ័យ​យ៉ាង​អាម៉ាស់​ក្នុងការ​បោះឆ្នោត កាលពី​ថ្ងៃទី​២៨ខែកក្កដាកន្លង​ទៅនេះ ដូច្នេះ ហើយ ​បានជា​គណបក្ស​ប្រជាជន​មិន​ហ៊ាន​បង្ហាញ​ការពិត និង​ខ្លាច​តួនាទី​ជា​អាជ្ញាកណ្តាល​របស់​អង្គការសហប្រជាជាតិ ក្នុង​ការរៀបចំ​បោះឆ្នោត​សាជាថ្មី​ឡើងវិញ​។​
 ​មាន​មូលហេតុ​ជាច្រើន​ដែល​បង្ហាញថា​ការកែទម្រង់​របស់​ក្រុម​អ្នកកាន់អំណាច​បរាជ័យ​ក៏​ព្រោះ តែ ​លោក ហ៊ុន សែន មិនអាច​ឆ្លើយតប​ទៅនឹង​ការទន្ទឹងរង់ចាំ​របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ​និង​ដោយសារ តែ​កង្វះ​ស្មារតី​នៃ​ការបម្រើ​ប្រជារាស្ត្រ ជា​ម្ចាស់ឆ្នោត តាមបែប​ប្រជាធិបតេយ្យ​ក្នុងចំណោម​មន្ត្រី​ក្នុង​ស្ថាប័ន​ជាតិ តាំងពី​ថ្នាក់លើ​ដល់​ថ្នាក់ក្រោម ថែមទាំង​នាំគ្នា​ជិះជាន់​សង្កត់សង្កិន​ប្រព្រឹត្ត​អំពើ ពុករលួយ​ធ្វើបាប​ប្រជារាស្ត្រ​ជា​ម្ចាស់​អំណាច គួរ​ឲ្យ​ស្អប់ខ្ពើម​បំផុត​។ ដូចដែល​វិទ្យាស្ថាន​សា​ធារណរដ្ឋ​អន្តរជាតិ បានបង្ហាញ​លទ្ធផល​ស្ទាបស្ទង់​មតិ​របស់ខ្លួន ដោយ​បញ្ជាក់ថា អ្វីដែល​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ចង់បាន​មុនគេ​នោះ គឺ​ការផ្លាស់ប្តូរ​មេភូមិ ព្រោះថា​អាជ្ញាធរ​ដែល​នៅ​ជិតដិត​ជាមួយ​ប្រជា​រាស្ត្រ​បានធ្វើ​ឲ្យ​គ្រប់ៗ​គ្នា​មិន​សប្បាយចិត្ត​ គិតតែ​ប្រយោជន៍​ផ្ទាល់ខ្លួន​រើសអើង​ពលរដ្ឋ​ក្នុង​មូល​ដ្ឋាន និង​ជាដើម​ហេតុ​បង្កើត​ឲ្យ​មាន​ភាពអយុត្តិធម៌​ក្នុងសង្គម ក៏ដូចជា​ភាពក្រីក្រ​យ៉ាង​ពេញបន្ទុក  ដូច្នេះ​ការបោះឆ្នោត​ជ្រើសរើស​មេភូមិ ក៏​ជា​កត្តា​ដ៏​សំខាន់​មួយ​ដែល​ត្រូវ​រៀបចំ​ធ្វើជា​ចាំបាច់​។​
 ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ជាច្រើន​ក៏បាន​លើកឡើង​ផងដែរ​ថា ការដឹកនាំ​តាមបែប​ប្រជាធិបតេយ្យ​មានការ​គោរព​សិទ្ធិមនុស្ស ការពារ​យុត្តិធម៌​សង្គម ការពារ​ផលប្រយោជន៍​ជាតិ និង​ការពារ​អំណាច​របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ គឺជា​កម្មវត្ថុ​ដ៏​សំខាន់បំផុត​ដែល​ប្រជារាស្ត្រ​ខ្មែរ​ទូទៅ​ចង់បាន ព្រោះថា​ការដឹកនាំ​ដែល​ត្រឹមត្រូវ​ផ្តើមចេញពី​ការ​គោ​ព​សិទ្ធិអំណាច​ប្រជាពលរដ្ឋ​ជា​ម្ចាស់ឆ្នោត បញ្ឈប់​ការបំភិតបំ​ភ័យគំរាមកំហែង​បំបាក់ស្មារតី លើ​ម្ចាស់ឆ្នោត ព្រោះ​សម័យនេះ​ទៅហើយ ពិភព​លោក​មានការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​យ៉ាង​ឆាប់រហ័ស បើ​និយាយ​ពី​របៀប​ដឹកនាំ​តាមបែប​ផ្តាច់ការ ក៏​ដួលរលំ​សឹង​អស់​ទៅ​ហើយ​។ ដូច្នេះ​គណបក្ស​ប្រជាជន មិនអាច​ប្រើ​យុទ្ធសាស្ត្រ​សង្គ្រាម​ត្រជាក់ ដើម្បី​យកឈ្នះ​លើ​ចលនា​អ្នកប្រជាធិបតេយ្យ និង​អ្នកស្នេហាជាតិ​ដោយ​កម្លាំងបាយ​បានទេ បើទោះ​បីជា​គណបក្ស​ប្រជាជន​ធ្លាប់បាន​អនុវត្តន៍​យុទ្ធសាស្ត្រ​បែបនេះ​យ៉ាង​ជោគជ័យ​ក្នុងការ​បង្ក្រាប​បាតុកម្ម​តវ៉ា​ចំពោះ​លទ្ធផល​បោះឆ្នោត កាលពី​ឆ្នាំ​១៩៩៨ ក៏ដោយ ហើយ​បើ​យក​យុទ្ធសាស្ត្រ​បែបនេះ​មកប្រើប្រាស់​ម្តងទៀត មានតែ​រង​នូវ​ការ​ថ្កោលទោស​ជុំ​ទិស​។​

នៅពេលដែល​ក្រុម​អ្នកកាន់អំណាច​មិនអាច​បំបែកបំបាក់​អ្នកប្រជាធិបតេយ្យ​និង​អ្នកស្នេ​ហាជា​តិ ទិញ​ក៏​មិន​លក់​ប្រើ​វិធីសាស្ត្រ​ប្រកបដោយ​ល្បិចកល ដើម្បី​ជំរុញ​ឲ្យ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ ធ្លាក់​ក្នុង​​​អន្ទាក់​នៃ​អំពើហិង្សា​ក៏​មិនអាច​បានសម្រេច​ជោគជ័យ ដូច្នេះ​គណបក្ស​ប្រជាជន​នឹង​ត្រូវ​ចុះ ចាញ់​ចំពោះ​ចលនា​ទឹកចិត្ត​របស់​ប្រជារាស្ត្រ​ដែល​កំពុង​ស្រេកឃ្លាន​ក្នុងការ​ផ្លាស់ប្តូរ​របៀប​របប​ដឹកនាំ​។ សូម្បីតែ​ក្នុងសម័យ​ប្រជុំ​លើក​ទី​១៨ នៅ​ទីក្រុង​ហ្សឺ​ណែវ កាលពី​ថ្ងៃទី​២៨ ខែមករា ឆ្នាំ​២០១៤ រដ្ឋ​ជា​សមាជិក​របស់​អង្គការសហប្រជាជាតិ ដែល​បាន​ចូលរួម​ក្នុង​កិច្ចប្រជុំ​វាយតម្លៃ​ពី​ស្ថានភាព​សិទ្ធិមនុស្ស​នៅ​កម្ពុជា បាន​សម្តែង​ការខកចិត្ត និង​ថ្កោលទោស​យ៉ាង​ពេញទំហឹង ចំ ពោះ​ការដឹកនាំ​របស់លោក ហ៊ុន សែន ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ​និង​ការគោរព​សិទ្ធិ មនុស្ស​ដើរ​ថយក្រោយ​រហូត​មាន​អំពើហិង្សា ការ​បំបិទ​សិទ្ធិសេរីភាព​របស់​ពល​រដ្ឋ​កាន់តែ​រាល ដាល​ខ្លាំង​ឡើង​៕​

អ្នកកាន់អំណាច​បន្តធ្វើ​អ្វីៗ​ផ្ទុយ​ពី​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ បំពាន​លើ​សិទ្ធិសេរីភាព របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ​ធ្វើ​ឲ្យ​ខ្មែរ​​និង​ខ្មែរ​ឈ្លោះ​កាប់​ចាក់​គ្នា ដើម្បី​ការពារ​អំណាច​ផ្ទាល់ខ្លួន​
ដោយ មនសិការខ្មែរ ថ្ងៃទី 30 January, 2014 ម៉ោង 19:21 | ព័ត៌មានជាតិ
នៅ​ព្រឹក​ថ្ងៃទី​២៩ ខែមករា ម្សិលមិញ​នេះ ក្រុម​អង្គការ​សង្គម​ស៊ីវិល ប្រមាណ​១៩៧ រួមជាមួយ សកម្មជន និង​ប្រជាពលរដ្ឋ​រាប់រយ​នាក់ បាននាំគ្នា​ហែ​ក្បួន​នាំយក​ញត្តិ​ទៅ​ដាក់ជូន​ស្ថានទូត​សំខាន់ៗ​មួយចំនួន ដូចជា​សិង្ហ​បុរី ប្រ៊ុយណេ ភូមា រួមទាំង​ស្ថាប័ន​អន្តរជាតិ​មួយចំនួនទៀត​ដែលមាន​មូលដ្ឋាន​នៅក្នុង​រាជធានី​ភ្នំពេញ ដើម្បី​ទាមទារ​ឲ្យ​មានការ​ដោះលែង​ជនស្លូតត្រង់​ចំនួន​២៣​នាក់ ដែល​ត្រូវបាន​ចាប់ឃុំខ្លួន​ដោយ​អយុត្តិធម៌ នៅ​ពន្ធនាគារ​ត្រពាំង​ផ្លុ​ង ក្បែរ​ព្រំដែន​យួន ក្នុង​ហេតុការណ៍​បង្ក្រាប​ការតវ៉ា​របស់​កម្មករ​រោងចក្រ ទាមទារ​ដំឡើង​ប្រាក់ខែ កាលពី​ថ្ងៃទី​០២-០៣ ខែមករា កន្លងទៅនេះ​។ ដោយហេតុថា ពួកគេ​អត់​បាន​ប្រព្រឹត្ត​អ្វី​ខុស​ទេ គ្រាន់តែ​ជា​ជនរងគ្រោះ​រង​នូវ​ការវាយដំ ធ្វើ​ទារុណកម្ម​ដោយ​ហិង្សា​ពី​សំណាក់​អាជ្ញាធរ​ប្រដាប់អាវុធ ក្រោម​បញ្ជា​គណបក្ស​ប្រជាជន​សូម្បីតែ​អ្នករាយការណ៍​ពិសេស​អង្គការសហប្រជាជាតិ ក៏​ធ្លាប់​បានទាមទារ​ឲ្យ​ដោះលែង​ជនស្លូតត្រង់​ទាំង​២៣​នាក់​នេះ ឬ​ផ្ទេរ​ការឃុំ​ឃាំង​មកកាន់​រាជធានី​ភ្នំពេញ​វិញ​។​

សកម្មជន​និង​ប្រជាពលរដ្ឋ សុទ្ធសឹងតែ​ជា​អ្នក​ស្រឡាញ់​យុត្តិធម៌ និង​សិទ្ធិសេរីភាព បាននាំគ្នា​ដើរ​ដង្ហែ​ក្បួន​កាន់​បដា​ទាមទារ​ឲ្យ​ដោះលែង​ជនស្លូតត្រង់​ទាំង​២៣​នាក់ ឲ្យ​មាន​សេរីភាព​វិញ ហើយ​ក្នុងចំណោម​សកម្មជន​ដែល​បានរួម​គ្នា​ហែ​ក្បួន​នាំយក​ញត្តិ​ទៅ​ដាក់​តាម​ស្ថានទូត​បរទេស និង​ស្ថាប័ន​អន្តរជាតិ ជា​ម្ចាស់ជំនួយ​បានបញ្ជាក់​យ៉ាងច្បាស់​ថា ពួកគាត់​នៅតែ​បន្តធ្វើ​សកម្មភាព​រហូត​ទាល់តែ​អ្នកកាន់អំណាច​យល់ព្រម​ដោះលែង​ជនស្លូតត្រង់​ទាំង​២៣​នាក់​នោះ ដោយ​គ្មាន​លក្ខខណ្ឌ​។ ក្នុងចំណោម​ការទាមទា​រ​ក៏បាន​លើកឡើង​ពី​វិធានការ​តាមផ្លូវ​ច្បាប់ ដែល​ត្រូវតែ​នាំ​អ្នក​កេះកៃ​កាំភ្លើង និង​អ្នកបញ្ជា​ឲ្យ​មានការ​បាញ់ប្រហារ​ទៅលើ​កម្មករ បណ្តាល​ឲ្យ​ស្លាប់​និង​រងរបួស​ទៅ​ផ្តន្ទាទោស​តាមច្បាប់ មិនគួរ​បន្ត​វប្បធម៌​និ​រ​ទណ្ឌ​ភាព​ទុក​ឲ្យ​ជនដៃដល់​ដែល​និយម​ធ្វើការ​កាប់សម្លាប់​រាស្ត្រ​ស្លូតត្រង់​អាច​រួច​ផុតពី​ទោសពៃរ៍​នោះទេ ព្រោះ​និ​រ​ទណ្ឌ​ភាព​បែបនេះ​គឺជា​រឿង​គួរ​ឲ្យ​ភ័យខ្លាច​បំផុត សម្រាប់​ប្រជារាស្ត្រ​ខ្មែរ បង្កើត​ឲ្យ​មានការ​អនុវត្ត​នយោបាយ​ខុសឆ្គង​ដដែលៗ ផ្ទុយ​ពី​កិច្ចព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​ក្រុងប៉ារីស​។​

​ក្នុងចំណោម​សកម្មជន​ដែល​នាំគ្នា​ដើរ​ដង្ហែ​ក្បួន​នាំយក​ញត្តិ​ទៅ​ដាក់​តាម​ស្ថានទូត​នោះ ក៏មាន​លោក ម៉ម សូណង់ដូ ដែល​ទើបតែ​រង​នូវ​ការ​វាយ​បង្ក្រាប​ដោយ​ហិង្សា ពី​សំណាក់​សមត្ថកិច្ច​ប្រដាប់អាវុធ មុខក្រសួង​ព័ត៌មាន​ផងដែរ ហើយ​នៅពេល​សាកសួរ​ពី​វត្តមាន​ដ៏​គួរ​ឲ្យ​ភ្ញាក់ផ្អើល​ក្នុងការ​ចូលរួម​ហែ​ញត្តិ​នេះ លោក ម៉ម សូណង់ដូ បានបញ្ជាក់​ថា​គាត់​ត្រូវ តែ​មក​ចូលរួម ព្រោះ​វា​ទាក់ទង​នឹង​បញ្ហា​សិទ្ធិសេរីភាព និង​ជា​រឿង​អយុត្តិធម៌​ក្នុងសង្គម លោក​ត្រូវតែ​ឈឺឆ្អាល មក​ចូលរួម​ជួយ​ការពារ​ខ្មែរ​ទាំងអស់គ្នា លោក​មិនមែន​តស៊ូ​សម្រាប់​បុគ្គល​ផ្ទាល់ខ្លួន​ទេ គឺ​សម្រាប់​ផលប្រយោជន៍​ខ្មែរ​ទាំងអស់គ្នា យើង​ត្រូវតែមាន​ឆន្ទៈ​រួមគ្នា​ដើម្បី​ការពារ​សិទ្ធិសេរីភាព ប្រជាពលរដ្ឋ​ដូច​មានចែង​ក្នុង​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​។ លោក ម៉ម សូណង់ដូ បាន​បន្តទៀតថា ជាធម្មតា​រដ្ឋាភិបាល​តែងតែ​ចាត់ទុក ចោទប្រកាន់​ទៅលើ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ថា​មិន​គោរព​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ ប៉ុន្តែ​រឿង​ពិត​ជាក់ស្តែង​រដ្ឋាភិបាល​ខ្លួនឯង​ទៅវិញ​ទេ​ដែល​មិន​គោរព​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ ហើយ​រឿង​ដែល​ប្រជាពលរដ្ឋ​និង​សកម្មជន​នាំគ្នា​ក្រោកឈរឡើង​នៅពេលនេះ ក៏​មិនមែន​យក​កាំភ្លើង យក​អំពើហិង្សា​ទៅប្រើ​ប្រាស់​នោះដែរ​គ្រាន់តែ​ធ្វើការ​តស៊ូ​មតិ ដើម្បី​ជំរុញ​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​គ្រប់គ្រង​ប្រទេសជាតិ ដឹកនាំ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ទៅតាម​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ ធានា​ឲ្យ​មាន​ភាពយុត្តិធម៌​សង្គម​ពិតប្រាកដ សម្រាប់​ប្រជារាស្ត្រ​ខ្មែរ​ទូទៅ​។​

​លោក ម៉ម សូណង់ដូ ក៏បាន​កត់សម្គាល់​ទៀតថា រដ្ឋាភិបាល​ល្មម​បញ្ឈប់​ការ​លាប​ពណ៌​ចោទប្រកាន់​ទៅលើ​ប្រជាពលរដ្ឋ ហា​ឡើង​ចោទប្រកាន់​អ្នកនេះ​អ្នកនោះ​ថា​គណបក្ស​នេះ គណបក្ស​នោះ ហើយ​បើ​ហា​ឡើង​និយាយ​តែ​ពី​រឿង​បក្ស ម្តេច​អ្នកកាន់អំណាច​មិន​ប្តូរ​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​កុំ​ឲ្យ​មាន​ពាក្យ​ថា​សេរី​ពហុបក្ស​ទៅ​។ ស្ថានភាព​នាពេល​បច្ចុប្បន្ននេះ បានបង្ហាញ​យ៉ាងច្បាស់​ថា រដ្ឋាភិបាល​កំពុងតែ​ដើរ​ផ្លូវខុស ដោយ​ល្ងិតល្ងង់​ជាទីបំផុត ហើយ​ការគ្រប់គ្រង​ប្រទេស មិនបាន​ផ្អែក​តាម​ខ្លឹមសារ​នៃ​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ទេ  គឺ​គ្រប់គ្រង​តាមបែប​បក្សនយោបាយ ដូច្នេះ​បើ​អ្នកកាន់អំណាច​និយាយ​ពី​រឿង​បក្សនយោបាយ មានន័យ​យ៉ាងច្បាស់​ថា​អ្នកកាន់​អំណាច​មានបំណង​បែងចែក​ប្រជាពលរដ្ឋ​ជា​២ ឲ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ឈ្លោះ​គ្នា​។​ 
លោក ម៉ម សូណង់ដូ បានបញ្ជាក់​ទៀតថា សព្វថ្ងៃនេះ គាត់​កំពុងតែ​ញុះញង់​ខ្មែរ​និង​ខ្មែរ​ឲ្យ​ឈ្លោះ​គ្នា បានសេចក្តីថា​ប្រជាពលរដ្ឋ​ឈ្លោះ​គ្នា​ជាមួយ​ប៉ូលិស​ទាហាន ហើយ​គាត់​អង្គុយ​គង​អន្ទាក់ខ្លា ស៊ី​គុយទាវ ច្រៀង​ខារ៉ាអូខេ ធ្វើ​អ៊ែ​ង​អើយ ទុក​ឲ្យ​ខ្មែរ​និង​ខ្មែរ​នៅ​ថ្នាក់ក្រោម​កាប់​ចាក់​គ្នា​។ យើង​ត្រូវមាន​ការពិចារណា ដូច្នេះ​ប៉ូលិស​ទាហាន​ដែលមាន​ឈាមជ័រ​ជា​ខ្មែរ គាត់​ក៏មាន​មនោសញ្ចេតនា​ដែរ ប៉ុន្តែ​ពួកគាត់​មានការ​បញ្ជា យើង​ត្រូវ​អនុគ្រោះ​ចំពោះ​គាត់ កុំ​ខឹង​ជាមួយ​ប៉ូលិស​ទាហាន​គឺ​យើង​ត្រូវតែ​រួម​កម្លាំង​គ្នា ធ្វើ​យ៉ាងដូចម្តេច​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​គ្រប់គ្រង​ប្រទេសជាតិ ដោយ​យក​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ជា​គោលដៅ យក​ច្បាប់​ជាធំ យក​សេរីភាព​និង​យុត្តិធម៌ សម្រាប់​ប្រជាពលរដ្ឋ​ទាំងអស់គ្នា កុំ​ឲ្យ​តែ​ពេលដែល​ប្រជាពលរដ្ឋ​តវ៉ា គេ​ចោទថា​ធ្វើ​នយោបាយ ចុះបើ​យើង​ធ្វើ​នយោបាយ វា​ទើសក្បាល​អ្វី​ពួកគាត់​។​

​លោក ម៉ម សូណង់ដូ បាន​បន្តទៀតថា អ្វីៗ​ដែល​យើង​បានធ្វើ​គឺ​អនុលោម​ទៅតាម​ច្បាប់ ទោះជា​យើង​ធ្វើ​នយោបាយ​ក៏ដោយ​ពេលណា​ដែល​យើង​មាន​សិទ្ធិ​គ្រប់គ្រង​វិទ្យុ ឬអ្វី​មួយ យើង​គ្រប់គ្រង​តាមបែប​អព្យាក្រឹត ទៅតាម​ច្បាប់ទម្លាប់​រដ្ឋ​ធម្មនុញ្ញ ធ្វើ​យ៉ាងដូចម្តេច​ឲ្យ​មានការ​អភិវឌ្ឍន៍ ឲ្យ​ប្រទេស​យើង​មាន​សេចក្តីសុខ​សន្តិភាព កុំ​ឲ្យ​ខ្មែរ​និង​ខ្មែរ​ឈ្លោះ​គ្នា ឲ្យ​មាន​តម្លាភាព រួម​កម្លាំង​គ្នា​ដើម្បី​អភិវឌ្ឍន៍​ជាតិ​ទាំងអស់គ្នា​។ សកម្មភាព​ហែ​ក្បួន​នាំយក​ញត្តិ​ទៅ​ដាក់ជូន​ស្ថានទូត​បរទេស​និង​ស្ថាប័ន​អន្តរជាតិ​សំខាន់ៗ​បាន​ធ្វើឡើង​ប៉ុន្មាន​លើក​រួចមកហើយ បើទោះបីជា​ប្រឈម​នឹង​ការគំរាមកំហែង ការបំភិតបំភ័យ ឬ​ការ​វាយ​បង្ក្រាប​បែបណាក៏ដោយ ក៏​ក្រុម​អ្នកតស៊ូ​ដើម្បី​សិទ្ធិសេរីភាព​នៅតែមាន​ឆន្ទៈ ក្លាហាន មោះមុត​ធ្វើការ​ទាមទារ​តវ៉ា​រហូត​ទាល់តែ​អ្នកកាន់អំណាច​យល់ព្រម​ដោះលែង​សកម្មជន​ទាំង​២៣​នាក់​នោះ​ឲ្យ​មាន​សេរីភាព​ឡើងវិញ​។ 
អង្គការសិទ្ធិមនុស្ស​ជាតិ និង​អន្តរជាតិ បាន​ថ្កោលទោស​យ៉ាង​ពេញទំហឹង​ទៅលើ​សកម្មភាព​ប្រើ​អំពើហិង្សា​ពី​សំណាក់​ក្រុម​ជនបិទមុខ ជា​កម្លាំង​ក្រៅ​ប្រព័ន្ធ​ក៏ដូចជា​សមត្ថកិច្ច​ប្រដាប់អាវុធ ធ្វើការ​បង្ក្រាប​ដោយ​លើសលប់​ទៅលើ​ក្រុមអ្នកតវ៉ា​សម្តែង​មតិ ក្នុងពេល​កន្លងមក ជាពិសេស​មានការ​អំពាវនាវ​ឲ្យ​សហគមន៍​អន្តរជាតិ និង​ម្ចាស់ជំនួយ​សំខាន់ៗ​មាន​វិធានការ​ដាក់ទណ្ឌកម្ម និង​សម្ពាធ​ផ្សេងៗ​មកលើ​អ្នកកាន់អំណាច​នៅ​ស្រុក​ខ្មែរ​ឲ្យ​កែទម្រង់​របៀប​ដឹកនាំ​របស់ខ្លួន និង​បញ្ឈប់​ជាបន្ទាន់​នូវ​ការ​ធ្វើបាប​ប្រជារាស្ត្រ​ស្លូតត្រង់ ជាពិសេស​ត្រូវ​ដោះលែង​ប្រជាពលរដ្ឋ​ចំនួន​២៣​នាក់ ដែល​ត្រូវបាន​ចាប់ឃុំខ្លួន​ន​ក្នុង​ពន្ធនាគារ​ដោយ​អយុត្តិធម៌​។ យ៉ាងណាក៏ដោយ​សហគម​ន៍​អន្តរជាតិ​បាន​អំពាវនាវ​ឲ្យ​អ្នកកាន់អំណាច​នៅ​ស្រុក​ខ្មែរ​ដកចេញ​នូវ​បម្រាម​នៃ​ការជួបជុំ​សម្តែង​មតិ​តវ៉ា​ដោយ​សន្តិវិធី ព្រោះ​ការសម្តែង​មតិ​នេះ​មានចែង​និង​ធានា​ដោយ​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ ដែលជា​ច្បាប់កំពូល និង​ត្រូវបាន​ការពារ​ដោយ​ឧបករណ៍​អន្តរជាតិ​ជាច្រើន​ទៀត ដូច្នេះ​រឿង​ដែល​អ្នកកាន់អំណាច​នៅ​ស្រុក​ខ្មែរ​បំបិទ​សិទ្ធិសេរីភាព​ប្រជាពលរដ្ឋ​មិន​ឲ្យ​មានការ​ជួបជុំ​សម្តែង​មតិ​ដោយ​សន្តិវិធី គឺជា​ការបំពាន​លើ​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ទាំងស្រុង​ទើប​សកម្មជន​នាំគ្នា​ក្រោកឈរឡើង ទាមទារ​ឲ្យ​អ្នកកាន់អំណាច​គោរព​តាម​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ឡើងវិញ​៕​
CCHR ផ្សាយរបាយការណ៍ទំនាស់ដីធ្លីនិងដីសម្បទានឆ្នាំ២០១៣
by RFA on Jan 30, 2014

New 30-01-2014

News 31-01-2014

News 30-01-2014

Thursday, January 30, 2014


Life on $3 a Day: Garment Workers and Cambodia's Struggle for Human Rights

Posted: 01/29/2014 4:39 pm

About a month ago, I stood outside Cambodia's National Assembly with hundreds of Buddhist monks. They chanted in Sanskrit and tossed lotus petals into a crowd of protesters, blessing them. Many of them had walked from rural villages to Phnom Penh over 10 days. They rallied at the palatial seat of the country's parliament, to mark International Human Rights Day and hopefully draw the government's attention to the rights Cambodia's people have yet to fully grasp--rights related to labor, land and a fair legal system.
People passed out water bottles and wrapped towels around their heads to protect themselves from the harsh midday sun. Others held up signs ("WE ARE WOMEN WE ARE NOT SLAVES") and loudspeakers buzzed, ready to call people to action. We were not supposed to be there; the government had prohibited marches. I searched the crowd, waiting for something to happen.
But it was peaceful. Despite a day filled with marches and demonstrations, Phnom Penh remained relatively calm. The only government reaction: quietly relocating a dozen protesters who had camped outside the U.S. embassy.
Fast forward a few weeks, and the demonstrations have taken a dramatic and deadly turn. On Jan. 2, after escalating tension over the minimum wage, police shot AK-47s and handguns into a crowd of protesters, killing at least four and injuring more than 29. Most of them were garment workers--the very people I traveled to Cambodia to meet.
It's a warm morning in early December, and Win is showing me what life in Phnom Penh on $80 a month looks like.
That's the minimum wage for garment workers in Cambodia, and for Win, it means living in a tiny cement room that fits a wooden pallet about the size of a queen bed, a sink area for cooking and not much else. Most garment workers share these spaces, where four to six people live. Like Win, most of them begin working in the factories as teenagers, around age 15 or 16.
Outside the room, I hear the gentle splashing sounds of sarong-wrapped women washing their hair by the stairs, scooping and pouring the water from buckets. There is nowhere else to bathe. Inside, Win or one of her roommates has decorated the bars on the single window with hair clips. Someone has arranged a thicket of red incense like a bouquet in a jar, and taped up posters of puppies and pop stars on the walls. As Win gets ready to leave, she bustles around the small space in her pajamas, which are covered with printed flowers. So many of the factory girls wear them here, both in and outside the house; it's become a fashion trend.
I'm here with a freelance photographer to talk to Win and other community organizers from Workers Information Center (WIC), a grassroots group that American Jewish World Service has supported since 2010. WIC is run by and for women garment workers. They make up about 90 percent of the garment industry in Cambodia, which is the country's largest source of export earnings.
The women of WIC support each other, sharing key information about labor rights and talking about the latest issues they're experiencing at work. Their goal is to gain negotiating skills and advocate for their rights in the factories.
Cambodia's traditional culture expects women to do as they're told and to not speak up, whether facing a cruel manager or a demanding parent. Phong, a WIC community organizer, told me that it's typical for men to run the labor unions in the garment factories. The unions organize periodic strikes, putting pressure on the factories to increase wages or improve working conditions, but the leaders aren't necessarily inclusive or interested in the concerns of the female workers.
"The union is not grassroots with the workers themselves, on the ground," Phong says. "They are not really friendly, and they don't really care about the women."
Win, who also educates her peers as a WIC organizer, tells me it's also typical for women who work in garment factories to support their families, sending home up to half of their pay each month. I asked her why these strong women--who take on so much responsibility--rarely speak up for themselves or take on leadership roles within the unions.
"My understanding is that [many of these] women are not so courageous, so they do not protest when there is any problem," Win said. "That is very different from the men."
It's a pattern that upsets her. In addition to the squalid housing, many of the women suffer from a host of challenges in the factories: long hours; short labor contracts that weaken job security; sick leave that's almost impossible to take because it requires clinic visits no one can afford; bosses who make threats for unfair reasons, like a woman opting not to work overtime; heat and fabric-conditioning chemicals that have led some women to pass out or get sick; and loud machines that can cause hearing damage.
"The thing I hate most," Win says," is the forced overtime for pregnant women." Right up until their (brief) maternity leave, pregnant garment workers are typically working--and likely on their feet--from about 7 a.m. to 8 p.m. Monday to Friday, then 7 a.m. to 4 p.m. on weekends.
WIC's multiple drop-in centers throughout the garment worker neighborhoods offer places where the women can find support. The center staff are there to talk women through their problems and refer them to reproductive care and other services when needed.
The confidence and negotiating skills that women develop at WIC often make waves in their personal lives, too. Phong tells me that WIC has radically shifted how she feels about herself and her abilities.
"If I was not coming to WIC, I think my thinking would be like others': 'Women cannot do anything. Men become the leaders,'" Phong says. "Before, I was scared and didn't know what to say ... [Now,] even in the village [with my family], I can be involved in decision making."
Phong, along with several other women from WIC, takes night classes designed to help her finish high school. To arrange this, she had to negotiate with her mother, who wants Phong to get married as soon as possible. But that's not what Phong wants--not yet, at least. She is 21.She doesn't want to work in the garment factory for the rest of her life.
"I want a chance to study at university, at least a small one ... I want to be a lawyer or a journalist," Phong says. She smiles, but casts her eyes away. "It's just a dream. I'm not sure I can get it."
I ask Phong what she's hoping her work with WIC will accomplish. What does she want people to know? What does she want to change?
"I want all the media to publicize about our issues," she said. "When people know that the workers are also a factor supporting the economy... [they will] give value to us and pay attention to our work."
The international media did cover the struggles of Cambodia's garment workers--but only when the strikes turned into demonstrations that the Cambodian government couldn't ignore.
On Dec. 24, the labor unions started to strike, asking for double the minimum wage: $160 a month. On Dec. 25, most of the garment factories shut down as more workers took to the streets to demand a livable wage.
Then the factory workers merged with the opposition party, and tens of thousands of people flooded the streets of Phnom Penh--but not just to demand a better wage. They questioned the flawed elections that brought Hun Sen, the Khmer Rouge defector who has served as Cambodia's prime minister for 28 years, another term in office. They demanded his resignation.
Then the violence started. Police opened fire on the crowd, reportedly responding to protesters who resisted efforts to break up the demonstrations, some of whom threw homemade explosives and set fire to vehicles. (Some have suggested that the instigators were thugs hired by the government, but this has not been verified.) Soldiers wielding AK-47s continued to patrol areas where garment workers live, entering their homes and breaking up any gathering of more than two people.
Most people living in the area where police opened fire fled for their villages, fearing for their lives. (The neighborhood includes the Vattanac and Canadia industrial parks, which produce garments for H&M, Adidas and Puma.) In a country where, just a few decades ago, the Khmer Rouge regime killed more than a million of its citizens--through starvation, torture and execution--any kind of state-sanctioned violence can create panic.
"Our country has been through a lot of painful experiences resulting from violence," Sophea Chrek, who works with United Sisterhood Alliance and WIC, wrote in an email to AJWS. "The Cambodian government has to stop its violent intimidation acts toward its own people ... Violence is not the solution."
Now, most garment workers have returned to work. What will happen next is hard to predict.
However, you can do something. Chrek suggested U.S. consumers take action by researching the brands they purchase and contacting the companies whose garments get manufactured in Cambodia, calling on them to ensure fair wages and conditions for the factories they use.
"The clothes that you are wearing today are produced by [these] young women," Chrek wrote. "I believe you have choices: whether, as consumers, you want to avoid buying and wearing products that are made from sweatshops, or feel proud using products [that treat workers fairly.]"
Take Action:
You can support advocacy efforts like's petition, which calls on the Cambodian government to stop its brutal rights violations of garment workers and other citizens, or this community petition, which calls on Prime Minister Sen to protect people's right to peaceful protest in his country.

Elizabeth Daube is a communications officer at American Jewish World Service. This article was originally posted on AJWS's Global Voices blog.

Follow Elizabeth Daube on Twitter: